نقد حجت الاسلام اسکندری در رابطه با متاریدینگ

حجت الاسلام والمسلمین مصطفی اسکندری استاد حوزه و دانشگاه و مسئول سابق طرح و برنامه شورای عالی حوزه‌های علمیه، از برگزاری دوره متاریدینگ در شهر مقدس قم به شدت اظهار نگرانی کردند. ایشان سوء استفاده از مفاهیم دینی و سوء استفاده از نهاد رهبری و حوزه علمیه را جایز ندانستند و نیز نسبت به تبعات این دوره هشدار دادند.
متاریدینگ
در مورد متاردینگ یا فراخوانی چند نکته قابل ذکر است:
ما با شیوه‌های نوینی که افراد را در مسیر علم آموزی و افزایش معلومات کمک کند هیچ مخالفتی نداریم، متاردینگ هم می‌تواند یکی از این شیوه‌ها باشد.
هر طرح و برنامه جدیدی قبل از اجرا نیازمند این است که در دو جهت، آزمونی موفق داشته باشد: اول اینکه کارایی خود را به اثبات برساند و دوم اینکه اثبات شود عوارضی را به دنبال ندارد.
متاریدینگ برنامه‌ای امتحان نداده
متاریدینگ نسبت به هیچ یک از این دو امر آزمون خود را پس نداده است. و این اولین مسأله‌ای است که انسان را نسبت به این برنامه مردد می‌کند. آنچه به نام فراخواندن یا متاریدینگ مطرح شده اولاً از هیچ مرجع معتبر علمی تأیید نگرفته است. ثانیاً نتیجه موفقی را هم تا به حال ارائه نداده است. این برنامه تا به حال چند دوره در قم و شهرستان‌های دیگر اجرا شده است، و لی تا به حال حتی یک مورد از نتیجه موفقیت آمیز خود را هم ارائه نداده است. البته برنامه هم چون معیار تعریف شده‌ای برای سنجش ارائه نداده است، راه فرار از عدم موفقیت را برای خود باز گذاشته است، یعنی صاحب برنامه با این ادعا که فراگیران تمرینات لازمی را که من گفته‌ام انجام نداده‌اند، به راحتی می‌تواند از زیر بار پیامدهای آن شانه خالی کند.
یکی از نشانه‌های موفقیت یا عدم موفقیت یک برنامه جواب دادن آن نسبت به بنیانگذران و مدعیان آن است. صاحب این برنامه مدعی است که فراگیران بعد از گذراندن دوره و انجام تمرینات لازم قدرت خواهند یافت یک کتاب ۳۰۰ صفحه‌ای را در ۲۵ دقیقه بخوانند. اگر متوسط هر صفحه را ۲۵۰ کلمه در نظر بگیریم، در ظرف ۲۵ دقیقه یک نفر می‌تواند ۷۵ هزار کلمه را بخواند و بفهمد. اگر چنین چیزی واقعیت داشته باشد، حد اقل انتظار این است که ایشان که مبتکر این برنامه هستند خودشان در عمل این را به اثبات برسانند، ولی من فیلمی از وی مشاهده کردم که برای خواندن حدود دو سطر از یک نوشته خیلی معطل می‌شدند، در حالی بر اساس محاسبات ایشان دو سطر باید در حدود یک ثانیه خوانده شود. البته این مربوط به نوشته‌ای است که انسان برای اولین بار آن را می‌خواند، والا برای نوشته‌ای که فردی خود آن را نوشته است، بر اساس ادعای ایشان اصلاً نباید خواندن دو باره لازم باشد، به فرض لزوم هم باید در حدود یک بیستم ثانیه این اتفاق بیفتد.
صاحب این برنامه هیچ تفکیکی هم بین متون نکرده است که کدام متن ۳۰۰ صفحه‌ای را می توان در ۲۵ دقیقه خواند، متن یک رمان را یا یک کتاب ریاضی یا فیزیک و مانند آن را.
این برنامه در زمینه عوارض و پیامدها نیز آزمون نشده است، الان هم زود است که بتوان در مورد عوارض آن قضاوت کرد، ولی اگر خدای نا کرده موجب صدمات جسمی و روانی تعدادی از فراگیران شد چه کسی پاسخگو خواهد بود. خصوصاً که این برنامه با اینکه مربوط به فعالیت‌های مغزی است، توسط کسی ارائه شده که تخصصی دیگر دارد، و این نکته انسان‌ را نسبت به عوارض ناخواسته آن بیشتر مردد می‌کند.
سوء استفاده از مفاهیم دینی
آقای «ح. ف» از بعضی مفاهیم دینی سوء استفاده کرده از جمله چشم سوم که ایشان می‌گوید و چندین اسم هم برایش ذکر می‌کند و بعد با بعضی روایاتی که در مورد بصیرت وارد شده تطبیق می‌دهد. اصلا در دین چنین چیزی نیست! چشم بصیرت یا آن چیزی که در روایات آمده غیر از این است و ربطی به انبوه خوانی ندارد. چشم بصیرت یک نوع دقت نظر است که مردم ظاهر چیزی را می‌بینند و شما بتوانید باطن آن را بببیند. به تعبیر دیگر بصیرت یا روشن بینی، نیرویی است که به صاحبش این توانایی را می‌دهد که پدیده‌ها و حوادث را کما هو حقه بینند. بصیرت نیرویی است که آدمی را از افتادن در ورطه گمراهی نگه می‌دارد. این کجا و انبوه خواهی و مانند آن کجا. نه این‌که من یک چیز را ببینم و سریع در ذهنم منعکس شود! این اصلاً خلاف روایات است و چنین چیزی در دین نیست.
نکته دیگر، برخی حرف‌های ایشان را من در جزواتی که از وی منتشر شده دیدم، مانند اینکه معنویت حتما لازم نیست از طریق ایمان به خدا حاصل شود، این نیز حرف نادرستی است و این ترویج همان افکاری است که در عرفان‌های نوظهور تبلیغ می‌شود و با اسلام سازگاری ندارد.
تمرینات متاریدینگ گرفته شده از شیوه‌های یوگا
آنچه من در برخی از جزوات منتشر شده و منسوب به وی دیدم، برخی از تمریناتی که برای ایجاد تمرکز ارائه شده برگرفته از یوگاست. البته ما نه منکر تمرکز هستیم و نه حتی تمرینات یوگا و مانند آن را به طور کلی نفی می‌کنیم، امّا حرف ما این است که وقتی در اسلام دستوراتی داریم که همین منظور را به نحو بهتری تأمین می‌کند چرا برویم سراغ نسخه‌های انحرافی دیگران؟! ما در اسلام داریم که باید نماز را با حضور قلب خواند، و نماز بدون حضور قلب مورد قبول نیست. حضور قلب یعنی اینکه در حال نماز متوجه باشیم که چه می‌گوییم و چه می‌کنیم و با چه کسی در حال گفتگو هستیم. این حضور قلب مستلزم این است که انسان حواسش جمع باشد و آن نیز مستلزم داشتن تمرکز است. بنا بر این، پیدایش حضور قلب، تمرینی است و شخص مثلا در نماز، ابتدا تمرین می‌کند «الله اکبرِ» نماز را با دقت و توجه بگوید، سپس همین تمرین را نسبت به بقیه اذکار نماز انجام می‌دهد و همینطور آرام آرام تمام نمازش با توجه می‌شود این یکی از شیوه‌های تمرکز زایی در اسلام است. حالا برای آموزش تمکز زایی چرا برویم سراغ یوگا و غیره؟! لذا من نسبت به آموزش‌های متاریدینگ و اینکه پشت پرده آن چیست تردید دارم و می‌ترسم که پشت پرده آن تفکرات انحرافی باشد.
مسائل جانبی برنامه
مسأله دیگری که در این برنامه موجب شک وتردید می شود، درآمد زایی آن است، چرا که حداقل در قم، در یک مقطع، ۳ هزار نفر در دوره شرکت داشتند، اگرهر نفر ۸۰ هزار تومان هم داده باشد ۲۴۰ میلیون تومان می‌شود، کسب این مقدار درآمد در یک مدت کوتاه برای هر کسی می‌تواند وسوسه انگیز باشد، گرچه دریافت این پول معلوم نیست مجوز شرعی داشته باشد.
نکته دیگر سوء استفاده‌های مجریان برنامه از نام ها و عناوین معتبر است. برگزارکنندگان این برنامه خود را به گونه‌ای با نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها مرتبط جلوه داده بودند، اما در پرس و جویی که اینجانب با برخی از شاغلین در نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاه‌ها داشتم این ارتباط تکذیب شد. همچنین برگزار کنندگان دوره تعدادی عکس را از قم و حضور طلاب در این کلاس‌ها در فضای مجازی(http://www.metta.ir) منتشر کرده‌اند که نوعی تبلیغ برای این برنامه و سوء استفاده از نام حوزه علمیه قم است.
با توجه به نکات مذکور، من فکر می‌کنم بهتر است صاحب این برنامه، اولاً به دور از هیاهو و جنجال، در یک جمع علمی و با حضور افراد صاحب نظر برنامه خود را تبیین کند و از آن دفاع کند. ثانیاً ‌برای اثبات مدعایش، خودش یا یکی از کسانی که این دوره را با موفقیت گذرانده‌اند، در برابر یک جمع حضور یابند و با خواندن یک متن ۱۰۰ صفحه‌ای رمان، در ظرف حدود ۱۰ دقیقه کارآمدی برنامه خود را به اثبات برسانند. و الا انسان حق دارد که ادعای صاحب این برنامه را بیشتر یک بولوف بداند تا واقعیت! خصوصاً که این برنامه از سوی هیچ مرکز معتبر علمی تأیید نشده و هیچ نمونه موفقی را هم ارائه نکرده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *